Kontaktör ve termik röle nasıl çalışır? Mühürleme devresi
Her motor panosunun kalbi: küçük bir buton akımıyla onlarca amperlik bir motoru çalıştıran kontaktör ve motor yanmadan önce onu durduran termik röle. Arıza aramanın yarısı bu iki parçayı ve numaralarını bilmektir.
Ne işe yarar? Kontaktör, büyük akımlar için yapılmış bir rölesidir: A1–A2 bobini enerjilenince üç ana kontak (1/L1–2/T1, 3/L2–4/T2, 5/L3–6/T3) ve yardımcı kontaklar birlikte hareket eder. Yardımcı kontak numarasının son hanesi tipini söyler: 3-4 NO (13-14), 1-2 NC (21-22). Termik röle her fazda bir bimetal taşır; motor akımı ayarın üstünde uzun süre kalırsa bimetaller ısınıp eğilir ve 95-96 NC kontağını açar, 97-98 NO kontağını kapatır. Mühürleme devresinde start butonuna paralel bağlanan 13-14 kontağı, buton bırakılınca bobini beslemeye devam eder; stop (NC) ya da termik bu yolu keserek motoru durdurur. Elektrik kesilip gelince motor kendiliğinden kalkmaz.
Kesikli çerçeveli elemanlara tıkla: görevi, ölçümü ve sık arızası. Numaralı noktalar osiloskop ölçümleri.
Faz 1/4: Duruyor
Start (S1) açık, mühürleme kontağı 13-14 açık: K1 bobinine gerilim gitmez. Ana kontaklar açık, motor durur. K1'in NC yardımcı kontağı 21-22 kapalı olduğu için 'hazır' lambası H2 yanar.
1. Bobin gerilimi (A1–A2)
Çekiliyken bobin geriliminin tamamı (burada 230 V AC; 24 V AC/DC ve 400 V bobinler de var, etiketine bak). Bobin düşükse kontaktör vınlar ya da titreşir.
Osiloskopta
Multimetre230 V AC (çekili)
🔍 Kartta nasıl tanırsın?
•DIN raya takılı, önünde A1/A2, 1/L1…6/T3 ve 13NO/14NO yazan kutu; üstünde bobin gerilimi (ör. 230 V 50 Hz, 24 V DC)
•Kontaktörün altına doğrudan takılan, ön yüzünde akım ayar düğmesi (ör. 9–13 A), test ve reset (mavi) butonu olan termik
•Pano kapağında yeşil start (NO), kırmızı stop (NC) butonları ve arıza / çalışıyor lambaları
🔧 Nasıl ölçülür?
•Enerjiyi kes, kilitle, gerilim yokluğunu ölçerek doğrula: panoda 400 V vardır.
•Bobin direnci A1–A2: OL ise bobin kopuk. Ana kontakları test butonuyla bastırarak ≈0 Ω olduğunu kontrol et.
•Çalışırken pens ampermetreyle üç faz akımı: eşit mi, termiğin ayarına göre nerede?
•Yanmış ya da oyuklaşmış ana kontak: motor iki fazda kalır, vınlar, termik atar.
•Mühürleme kontağı (13-14) iletmiyor: motor yalnızca start basılıyken çalışır.
•Termik sürekli atıyor: akım ayarı düşük, motor gerçekten aşırı yükte, faz kaybı ya da sargı arızası; ayarı büyütmek çözüm değildir.
🔒 Bu içerik tamir paketinde
Tamir paketi bütün etkileşimli içeriği tek seferde açar: şemalar ve akım akışları, Tamir Atölyesi, simülasyonlar, kavramlar, entegre rehberleri, Bileşen Kütüphanesi ve karşılaştırma rehberleri. Her bölümde bir örnek ücretsiz.