Direnç çeşitleri ve renk kodu
15 dakika · Başlangıç
Simülasyonlar ve testler okunmaz; onlara geldiğinde duraklatıp deneyebilirsin.
Direnç, elektronikte en çok kullanılan parçadır. Neredeyse her devrede onlarca bulunur. Elektriğin Temelleri kursunda direncin ne yaptığını öğrendin. Bu derste gerçek dirençleri tanıyacak, çeşitlerini ayırt edecek ve değerlerini üzerlerinden okuyacaksın.
📷 Gerçek görünüm
Direnç çeşitleri
Karbon film
En ucuz ve en yaygın tür. Genellikle bej gövdeli, 4 bantlı, %5 toleranslı. Hobi projelerinin çoğu için yeterli.
Metal film
Daha hassas (%1) ve daha az gürültülü. Genellikle mavi gövdeli, 5 bantlı. Ölçü ve ses devrelerinde tercih edilir.
Tel sargılı / seramik
Yüksek güç (5 W, 10 W ve üstü) için. Beyaz dikdörtgen seramik gövdelidir, değeri üzerine yazılır.
SMD (yüzey montaj)
Telefon ve bilgisayar kartlarındaki minik dirençler. Bacakları yoktur, kartın yüzeyine lehimlenir. Değeri sayı koduyla yazılır.
Tolerans nedir?
Hiçbir direnç tam olarak üzerinde yazan değerde üretilemez. Tolerans, gerçek değerin ne kadar sapabileceğini gösterir. 1 kΩ %5'lik bir direnç, 950 Ω ile 1050 Ω arasında herhangi bir değerde olabilir. Çoğu devre için bu fark önemsizdir.
4 bantlı renk kodu
Delikli dirençlerin değeri gövdedeki renk bantlarıyla okunur:
- 1. ve 2. bant: Değerin ilk iki rakamı
- 3. bant: Çarpan, yani eklenecek sıfır sayısı
- 4. bant: Tolerans (altın %5, gümüş %10)
Ezber cümlesi
Renk sırasını hatırlamak için her rengin baş harfinden bir cümle kurabilirsin: Siyah Kahve Kırmızı Turuncu Sarı Yeşil Mavi Mor Gri Beyaz. Kendi cümleni uydurursan daha kolay aklında kalır.Kendin dene
4 bantlı renk kodu hesaplayıcı
Hangi yönden okunur?
Tolerans bandı (altın ya da gümüş) genellikle diğerlerinden biraz daha uzaktadır ve sağda olmalıdır. Direnci, bu bant sağda kalacak şekilde tutup soldan okumaya başla. Emin olamazsan multimetreyle ölç.
5 bantlı dirençler
Hassas (metal film) dirençlerde üç rakam, bir çarpan ve bir tolerans bandı bulunur. Mantık aynıdır, sadece ilk üç bant rakamdır. Örneğin kahve-siyah-siyah-kahve-kahve = 100 × 10 = 1000 Ω, %1.
SMD direnç kodları
- 103 = 10 × 10³ = 10 kΩ
- 472 = 47 × 10² = 4,7 kΩ
- 4R7 = 4,7 Ω (R virgül yerine)
- 1002 = 100 × 10² = 10 kΩ (%1'lik)
Standart değerler: E12 serisi
Dirençler her değerde üretilmez. %5'lik dirençler E12 serisindeki değerlerle satılır. Her onluk basamakta şu 12 değer bulunur:
10 · 12 · 15 · 18 · 22 · 27 · 33 · 39 · 47 · 56 · 68 · 82
Yani 100 Ω, 120 Ω, 150 Ω... ya da 1 kΩ, 1,2 kΩ, 1,5 kΩ... bulunur. Ama 200 Ω ya da 5 kΩ bulunmaz. Hesapta çıkan değere en yakın standart değeri seçersin.
Soru: LED için 360 Ω hesapladın. Hangi direnci kullanmalısın?
E12'de 360'a en yakın değerler: 330 Ω ve 390 Ω
LED akımını güvenli tarafta tutmak için büyük olanı seç: 390 Ω
Akım sınırlayan dirençlerde kararsız kalırsan her zaman büyük olan değeri seç. Akım biraz azalır, LED biraz sönük yanar ama zarar görmez.
Sık yapılan hatalar
- Direnci ters yönden okumak. Tolerans bandı sağda olmalı.
- Kahverengi ile kırmızıyı, turuncu ile kırmızıyı loş ışıkta karıştırmak. Şüphedeysen multimetreyle ölç.
- Güç değerini unutmak. Doğru ohm değerindeki küçük bir direnç yüksek akımda yanar.
Kendini test et
1. Sarı-mor-kırmızı-altın renkli direnç kaç ohm'dur?
2. Kahve-siyah-turuncu-altın renkli direnç kaç ohm'dur?
3. Üzerinde 221 yazan SMD direnç kaç ohm'dur?
4. %5 toleranslı 100 Ω'luk direncin gerçek değeri hangi aralıktadır?
Bu ders, kursun ücretsiz ilk dersiydi
Temel Elektronik Bileşenler kursunun kalan 7 dersi, simülasyonları ve testleri kurs satın alındığında açılır.
Kursun devamını incele →