Bilgisayarın blokları ve gerilim hatları
14 dakika · Orta
Simülasyonlar ve testler okunmaz; onlara geldiğinde duraklatıp deneyebilirsin.
Bir bilgisayarı tamir etmek için her parçanın ne iş yaptığını ve hangi gerilimle beslendiğini bilmek gerekir. Bilgisayar arızalarının büyük kısmı yazılımda değil, bu besleme zincirinin bir halkasındadır. Bu kursta masaüstü ve dizüstü bilgisayarları bir elektronikçinin gözüyle inceleyeceğiz.
📷 Bir masaüstü anakartında neler var?
123456789101112- 1İşlemci soketi
- 2VRM: işlemci besleme bobinleri ve MOSFET'leri
- 3VRM'nin diğer fazları
- 4İşlemci 12 V besleme girişi (4/8 pin EPS)
- 524 pin ATX besleme girişi
- 6RAM yuvaları (DDR4)
- 7CMOS pili (CR2032)
- 8BIOS çipi (etiketli SPI flaş)
- 9PCIe x16: ekran kartı yuvası
- 10Yonga seti (chipset), soğutuculu
- 11Arka paneldeki bağlantılar (USB, HDMI, ses, ağ)
- 12SATA disk bağlantıları
Temel bloklar
- Güç kaynağı (PSU): Şebekeyi 12 V, 5 V, 3,3 V ve 5 V bekleme gerilimlerine çevirir.
- Anakart: Bütün parçaları birbirine bağlar. Üzerinde işlemcinin, belleğin ve yonga setinin istediği düşük gerilimleri üreten çok sayıda dönüştürücü vardır.
- İşlemci (CPU): 1 V civarında ama 100 A'i aşabilen akımlarla çalışır. Bu gücü anakartın VRM'si sağlar.
- Bellek (RAM): Çalışan programların verileri. DDR4 1,2 V, DDR5 1,1 V ile çalışır.
- Depolama (SSD, HDD): Kalıcı veri. M.2 NVMe SSD'ler 3,3 V ile beslenir.
- Ekran kartı (GPU): Kendi VRM'si ve belleği olan küçük bir bilgisayar; 12 V'tan beslenir.
- BIOS / UEFI: Anakart üzerindeki küçük bir flaş bellekte duran ilk yazılım. Donanımı test eder (POST) ve işletim sistemini başlatır.
Gerilim zinciri
| Gerilim | Nereden? | Kim kullanır? |
|---|---|---|
| +12 V | Güç kaynağı | VRM (işlemci), ekran kartı, fanlar |
| +5 V / +3,3 V | Güç kaynağı | USB, SATA, M.2, yonga seti |
| +5 VSB | Güç kaynağı (hep açık) | Güç düğmesini dinleyen devre, uyandırma, USB şarj |
| ~0,7–1,4 V (Vcore) | Anakart VRM'si | İşlemci çekirdekleri |
| 1,1–1,35 V | Anakart DC-DC | RAM |
| 3 V | CMOS pili | Saat ve BIOS ayarları (bilgisayar kapalıyken) |
Dizüstü bilgisayarlar farklı mı?
Aynı mantık, ama güç kaynağı yoktur: adaptörden (19–20 V) ya da USB-C'den gelen enerji anakart üzerindeki şarj devresine girer. Bütün gerilimleri anakartın kendisi üretir. Bu yüzden dizüstü tamiri daha çok anakart tamiridir; son derslerde ayrıca işleyeceğiz.Kendini test et
1. İşlemci çekirdeğinin gerilimi (Vcore) yaklaşık kaçtır?
2. Vcore'u hangi devre üretir?
3. Bilgisayar kapalıyken bile var olan gerilim hangisi?
4. BIOS nerede durur?
Bu ders, kursun ücretsiz ilk dersiydi
Bilgisayar Donanımı ve Kart Arızaları kursunun kalan 8 dersi, simülasyonları ve testleri kurs satın alındığında açılır.
Kursun devamını incele →