Trafo ve bobin doyumu: MOSFET neden durup dururken patlar?
MOSFET'i değiştirdin, açınca yine patladı. Suçlu çoğu zaman MOSFET değil, trafonun çekirdeğidir: taşıyabileceğinden fazla akı yüklenince bobin bir anda düz tele döner.
Ne işe yarar? Ferrit çekirdek ancak belli bir manyetik akıya (B) kadar enerji taşıyabilir. Bu sınırın altında bobin akımın hızla artmasını frenler ve akım düzgün bir rampa çizer. Sınıra gelince (doyum) çekirdek daha fazla akı alamaz, endüktans çöker ve akımı sınırlayan neredeyse hiçbir şey kalmaz: akım birkaç yüz nanosaniyede katlanır. Akım sınırı yetişemezse MOSFET, Rs ve bazen entegre birlikte gider. Sıcak ferrit daha erken doyar.
Kesikli çerçeveli elemanlara tıkla: görevi, ölçümü ve sık arızası. Numaralı noktalar osiloskop ölçümleri.
Faz 1/3: Normal: akım rampa
Çekirdek doymamışken bobin, akımın hızla artmasına karşı koyar: akım düzgün, doğrusal bir rampa çizer. Akı (B) akımla (H) orantılı artar.
1. Gate
Açık kalma süresi ne kadar uzunsa çekirdekte o kadar akı birikir. Doyumun en sık sebebi, gerekenden uzun açık kalan bir anahtardır.
Osiloskopta
Multimetre≈12 V darbe
🛠 Arıza senaryoları: belirtiyi seç, şemada sırayla neyi ölçeceğini gör
🔍 Kartta nasıl tanırsın?
•Osiloskopta akım rampasının ucunun yukarı kıvrılması ('kayak burnu' şekli)
•Aynı kartta tekrar tekrar patlayan MOSFET; push-pull ve yarım köprüde hep aynı taraftaki anahtar
•Isınan, vınlayan trafo ya da bobin; çatlamış veya daha önce sökülmüş çekirdek
•OUT bacağında frekans ve doluluk normal mi? RT/CT elemanlarını ölç.
•Trafonun endüktansını LCR metreyle ölçüp sağlam bir kartla karşılaştır; kısa sarım endüktansı çok düşürür.
•Push-pull'da iki gate darbesinin genişliğini karşılaştır.
⚠ Sık arızalar
•Düşük frekans (RT/CT kondansatörü değer değiştirmiş): açık kalma süresi uzar, çekirdek doyar.
•Push-pull/yarım köprüde dengesizlik ya da seri kondansatör bozuk: akı bir tarafa kayar, hep aynı anahtar patlar.
•Yanlış yedek trafo ya da hava aralığı değişmiş çekirdek: endüktans düşük, erken doyum.
•Akım algılama direnci ya da CS filtresi bozuk: doyum anında koruma yok.
🔒 Bu içerik tamir paketinde
Tamir paketi bütün etkileşimli içeriği tek seferde açar: şemalar ve akım akışları, Tamir Atölyesi, simülasyonlar, kavramlar, entegre rehberleri, Bileşen Kütüphanesi ve karşılaştırma rehberleri. Her bölümde bir örnek ücretsiz.