Lojik kapılar ve doğruluk tabloları
16 dakika · İleri
Simülasyonlar ve testler okunmaz; onlara geldiğinde duraklatıp deneyebilirsin.
Bir mikrodenetleyicinin içinde milyonlarca transistör vardır ama hepsi birkaç basit yapı taşından oluşur: lojik kapılar. Bu kursta dijital elektroniğin temelini kapılardan sayıcılara kadar öğrenecek ve sonunda sadece entegrelerle, hiç kod yazmadan bir elektronik zar yapacaksın. Bu bilgi, bir sonraki mikrodenetleyiciler kursunun da temelidir.
Dijital dünya: 0 ve 1
Dijital devrelerde gerilim sadece iki anlam taşır: belli bir seviyenin üstü 1 (HIGH, doğru), belli bir seviyenin altı 0 (LOW, yanlış). Aradaki değerler tanımsızdır ve iyi bir tasarımda hiç oluşmamalıdır. Bu sadelik, dijital devreleri gürültüye karşı dayanıklı yapar.
Temel kapılar
AND (VE)
Bütün girişler 1 ise çıkış 1. "A ve B"
OR (VEYA)
Girişlerden en az biri 1 ise çıkış 1. "A veya B"
NOT (DEĞİL)
Tek girişli. Çıkış girişin tersidir.
NAND
AND'in tersi. Bütün girişler 1 ise çıkış 0, diğer her durumda 1.
NOR
OR'un tersi. Bütün girişler 0 ise çıkış 1.
XOR (özel VEYA)
Girişler farklıysa çıkış 1. İki biti karşılaştırmak ve toplamak için kullanılır.
Kendin dene
Bir kapı seç, girişleri değiştir ve doğruluk tablosunda o anki satırın yandığını izle. Sembollerin şekillerini de ezberle, şemalarda hep karşına çıkacaklar.
| A | B | Y |
|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 0 |
| 1 | 1 | 1 |
Tipik entegre: 74HC08
NAND her şeyi yapabilir
NAND ve NOR kapıları evrenseldir: sadece NAND kapılarıyla bütün diğer kapılar kurulabilir.
- NOT: NAND'in iki girişini birleştir. A NAND A = NOT A.
- AND: NAND'in çıkışına bir NAND'lik NOT ekle.
- OR: İki girişi ayrı ayrı NOT'la, sonra NAND'le (De Morgan kuralı, sonraki ders).
Bu yüzden bir 74HC00 (dört NAND kapısı) ile küçük bir devrenin bütün mantığını kurabilirsin. Entegre üreticileri de çiplerin içini genellikle NAND ve NOR yapılarından oluşturur.
Lojik entegreler
Kapılar 14 bacaklı DIP entegrelerde dörder dörder bulunur (NOT'ta altı tane). Neredeyse hepsinde 14. bacak VCC, 7. bacak GND'dir. Hangi bacağın hangi kapıya ait olduğu datasheet'teki "pinout" çiziminde gösterilir.
Boştaki girişler
CMOS entegrelerde (74HC, CD4000) kullanılmayan kapıların girişleri asla boş bırakılmaz. Boştaki giriş rastgele değerler alır, kapı gereksiz akım çeker ve ısınabilir. Kullanmadığın girişleri GND'ye ya da VCC'ye bağla. Arduino kursundaki "floating" buton pinini hatırla: aynı olay.Kendini test et
1. A = 1, B = 0 iken AND kapısının çıkışı nedir?
2. Hangi kapı girişler farklıyken 1 verir?
3. Tek başına bütün kapıları kurabilen kapı hangisidir?
4. 74HC serisi 14 bacaklı lojik entegrelerde besleme genellikle hangi bacaklardadır?
Bu ders, kursun ücretsiz ilk dersiydi
Dijital Lojik Devreler kursunun kalan 7 dersi, simülasyonları ve testleri kurs satın alındığında açılır.
Kursun devamını incele →