7 segmentli gösterge nasıl çalışır?
Saatlerde, ölçü aletlerinde, fırın ve klima panellerinde gördüğün rakamlar aslında 7 (noktayla 8) küçük LED'dir. Segmentlere tıkla, hangisinin yandığını ve neden yandığını izle.
🎮 Oyna: segmentlere tıkla ya da bir rakam seç
Gösterge tipi
Kod (dp g f e d c b a)
🔬 İçinde ne var? Her segment bir LED
Ortak katot: bütün LED'lerin eksi ucu (katot) birleşip COM bacağına çıkar. COM toprağa bağlanır; bir segmenti yakmak için o segmentin bacağına dirençle + (YÜKSEK, 1) verilir.
📌 Bacak çizelgesi (10 bacaklı tek hane, ör. 5161AS / 5161BS)
önden bakış, noktası sağ altta
Bir segmentin üstüne gel ya da tıkla: bacağı sarı yanar. Bacak düzeni üreticiye göre değişebilir; ölçerek doğrula.
🧮 Direnç hesabı: her segmente bir direnç
R = (Vcc − Vf) / I = 300 Ω → standart 1000 Ω kullan (100 mW)
Neden COM'a tek direnç değil? Ortak dirençte yanan segment sayısı arttıkça akım paylaşılır: 1 rakamı parlak, 8 rakamı sönük görünür. Her segmente ayrı direnç takılır.
⚡ Çok haneli gösterge: tarama (multiplex)
4 haneli göstergede 4 × 8 = 32 bacak yerine 8 segment + 4 hane = 12 bacak vardır. Segment hatları bütün hanelerde ortaktır; işlemci haneleri sırayla, çok hızlı yakar. Göz bunu aynı anda yanıyor sanır (görme sürekliliği). Hızı düşürüp gör:
Tarama hızı
Segment hatları (a…g, dp): bütün hanelerde ortak
Hane seçme (D1…D4): sırayla açılır
Şu an yanan hane: D1 → “1”
🔧 Multimetreyle tipini ve bacaklarını bul
- Multimetreyi diyot kademesine al. Kırmızı probu bir bacağa, siyahı diğerlerine sırayla değdir: bir segment hafifçe yanarsa kırmızı uç anot, siyah uç katottur.
- Bir bacak, siyah prob ona değerken bütün segmentleri yakıyorsa o bacak ortak katottur (CC); kırmızı prob ona değerken yakıyorsa ortak anottur (CA).
- Ortak bacak genelde ortadaki iki bacaktır (3 ve 8); ikisi içeride birleşiktir.
- Bir segment hiç yanmıyorsa o LED açık devredir. Kartta yarım yanan (gölgeli) segmentler genelde tarama zamanlamasından ya da sürücü transistöründen kaynaklanır.
🔌 Nasıl sürülür?
- •Doğrudan işlemci bacaklarıyla: 8 bacak + her segmente direnç (ör. Arduino'da 220–330 Ω).
- •74HC595 kaydırmalı yazmaç: 3 bacakla 8 segment; çok haneli göstergede tarama için ek transistörler.
- •CD4511 / 74HC4511 (ortak katot için BCD → 7 segment kod çözücü): 4 bitlik sayıyı doğrudan rakama çevirir.
- •MAX7219 / TM1637 hazır sürücüler: taramayı ve akım ayarını kendileri yapar; 8 haneye kadar.